startpagina | rubriekoverzicht > teksten > vergilius

 

Aeneis 1, 257-296

 

 

 

Latijnse tekst

 

« Parce metu, Cytherea: manent immota tuorum

fata tibi; cernes urbem et promissa Lavini

moenia sublimemque feres ad sidera caeli

magnanimum Aenean; neque me sententia vertit.     [260]

Hic tibi (fabor enim, quando haec te cura remordet,

longius et volvens fatorum arcana movebo)

bellum ingens geret Italia populosque feroces

contundet moresque viris et moenia ponet,

tertia dum Latio regnantem viderit aestas     [265]

ternaque transierint Rutulis hiberna subactis.

At puer Ascanius, cui nunc cognomen Iulo

additur (Ilus erat, dum res stetit Ilia regno),

triginta magnos volvendis mensibus orbes

imperio explebit regnumque ab sede Lavini     [270]

transferet et Longam multa vi muniet Albam.

Hic iam ter centum totos regnabitur annos

gente sub Hectorea, donec regina sacerdos

Marte gravis geminam partu dabit Ilia prolem.

Inde lupae fulvo nutricis tegmine laetus     [275]

Romulus excipiet gentem et Mavortia condet

moenia Romanosque suo de nomine dicet.

His ego nec metas rerum nec tempora pono;

imperium sine fine dedi. Quin aspera Iuno,

quae mare nunc terrasque metu caelumque fatigat,     [280]

consilia in melius referet mecumque fovebit

Romanos, rerum dominos gentemque togatam.

Sic placitum. Veniet lustris labentibus aetas,

cum domus Assaraci Phthiam clarasque Mycenas

servitio premet ac victis dominabitur Argis.     [285]

Nascetur pulchra Troianus origine Caesar,

imperium Oceano, famam qui terminet astris,

Iulius, a magno demissum nomen Iulo.

Hunc tu olim caelo, spoliis Orientis onustum,

accipies secura; vocabitur hic quoque votis.     [290]

Aspera tum positis mitescent saecula bellis;

cana Fides et Vesta, Remo cum fratre Quirinus

iura dabunt; dirae ferro et compagibus artis

claudentur Belli portae; Furor impius intus,

saeva sedens super arma et centum vinctus aenis     [295]

post tergum nodis, fremet horridus ore cruento. »

 

 

Woordverklaring

 

257

Cytherea, -ae (v.)

godin van Cythera (Grieks eiland)

 

immotus, -a, -um

onwrikbaar, onveranderlijk, vast, zeker

258

Lavinium, -i (o.)

Lavinium (stad in Latium)

259

sublimis, -is, -e

hoog (in de lucht); verheven, aanzienlijk

260

magnanimus, -a, -um

grootmoedig, edelmoedig, nobel, edel

 

Aeneas, Aeneae (m.)

Aeneas (Trojaanse held)

 

vertere, -o, verti, versum

(hier) veranderen, wijzigen

261

fari, for, fatus sum

spreken, zeggen; voorspellen

 

quando + indicatief

aangezien, omdat

 

remordere, -eo, -mordi, -morsum

verontrusten, kwellen

262

arcanum, -i (o.)

geheim

 

movere, -eo, movi, motum

(hier) onthullen

263

Italia, -ae (v.)

Italië

264

contundere, -o, -tudi, -tu(n)sum

neerslaan, vernietigen, verpletteren

 

ponere, -o, posui, positum

(hier) bepalen, vaststellen

265

Latium, -i (o.)

Latium (streek rond Rome)

 

aestas, aestatis (v.)

zomer

266

terni, -ae, -a

(elk/telkens) drie

 

Rutuli, -orum (m. mv.)

Rutuliërs (volksstam in Latium)

 

hiberna, -orum (o. mv.)

(hier) winter(tijd)

 

subigere, -o, -egi, -actum

onderwerpen, overweldigen

267

Ascanius, -i (m.)

Ascanius (zoon van Aeneas)

 

cognomen, cognominis (o.)

bijnaam

 

Iulus, -i (m.)

Julus (= Ascanius)

268

Ilus, -i (m.)

Ilus (= Ascanius)

 

res, rei (v.)

(hier) heerschappij, staatsmacht, regering

 

Ilius, -a, -um

Trojaans

270

explere, -eo, -plevi, -pletum

voltooien, doorlopen, doorstaan

271

transferre, -fero, -tuli, -latum

overbrengen, verplaatsen

 

Alba Longa, -ae (v.)

Alba Longa (stad in Latium)

 

munire, -io, -ivi, -itum

(hier) bouwen

273

Hectoreus, -a, -um

van Hector (Trojaanse held)

274

Mars, Martis (m.)

Mars (god)

 

gravis, -is, -e

(hier) zwanger

 

partu dare

baren, ter wereld brengen

 

Ilia, -ae (v.)

Ilia (= Rhea Silvia, moeder van Romulus en Remus)

275

lupa, -ae (v.)

wolvin

 

fulvus, -a, -um

roodgeel, bruingeel, bruinachtig

 

nutrix, nutricis (v.)

voedster, min

 

tegmen, tegminis (o.)

vacht, pels

276

Romulus, -i (m.)

Romulus (stichter van Rome)

 

Mavortius, -a, -um

aan Mars gewijd, van Mars

277

Romanus, -i (m.)

Romein

278

meta, -ae (v.)

grens, einde

279

quin (bijwoord)

ja echt, werkelijk, zelfs

 

Iuno, Iunonis (v.)

Juno (godin)

280

fatigare, -o, -avi, -atum

kwellen, plagen, teisteren

281

in melius referre

weer ten goede keren

 

fovere, -eo, fovi, fotum

begunstigen, bevorderen, koesteren

282

togatus, -a, -um

in toga gekleed

283

lustrum, -i (o.)

(periode van vijf) jaar

 

aetas, aetatis (v.)

(hier) tijdperk, tijd

284

Assaracus, -i (m.)

Assaracus (overgrootvader van Aeneas)

 

Phthia, -ae (v.)

Phthia (stad in Griekenland)

 

Mycenae, -arum (v. mv.)

Mycene (stad in Griekenland)

285

dominari, -or, -atus sum

heersen, de baas zijn

 

Argi, -orum (m. mv.)

Argos (stad in Griekenland)

286

Troianus, -a, -um

Trojaans

 

origo, originis (v.)

oorsprong; herkomst; stam, geslacht

 

Caesar, Caesaris (m.)

Caesar

287

terminare, -o, -avi, -atum

begrenzen, afbakenen

 

astrum, -i (o.)

ster, gesternte

288

Iulius, -i (m.)

Julius

 

demittere, -o, -misi, -missum

(hier) afstammen (van)

289

spolia, -orum (o. mv.)

(wapen)buit

 

Oriens, Orientis (m.)

oosten

 

onustus, -a, -um (+ abl.)

bepakt, beladen, volgeladen (met)

290

votum, -i (o.)

gebed

291

ponere, -o, posui, positum

(hier) beëindigen

 

mitescere, -o, –, –

zacht(er) worden, rustig worden

292

canus, -a, -um

hoogbejaard; eerbiedwaardig

 

Vesta, -ae (v.)

Vesta (godin)

 

Remus, -i (m.)

Remus (tweelingbroer van Romulus)

 

Quirinus, -i (m.)

Quirinus (= Romulus als god)

293

compages, compagis (v.)

voeg, naad

 

artus, -a, -um

nauw, strak, vast

294

intus (bijwoord)

(van)binnen

295

aenus, -a, -um

metalen, koperen, bronzen

296

nodus, -i (m.)

knoop

 

fremere, -o, fremui, (fremitum)

briesen, brullen, huilen

 

cruentus, -a, -um

bebloed, met bloed bevlekt