startpagina | rubriekoverzicht > teksten > tacitus

 

Annales 15, 38-39

 

 

 

Latijnse tekst

 

38 [1] Sequitur clades, forte an dolo principis incertum (nam utrumque auctores prodidere), sed omnibus quae huic urbi per violentiam ignium acciderunt, gravior atque atrocior. Initium in ea parte circi ortum quae Palatino Caelioque montibus contigua est, ubi per tabernas, quibus id mercimonium inerat quo flamma alitur, simul coeptus ignis et statim validus ac vento citus longitudinem circi corripuit. [2] Neque enim domus munimentis saeptae vel templa muris cincta aut quid aliud morae interiacebat. Impetu pervagatum incendium plana primum, deinde in edita adsurgens et rursus inferiora populando, anteiit remedia velocitate mali et obnoxia urbe artis itineribus hucque et illuc flexis atque enormibus vicis, qualis vetus Roma fuit. [3] Ad hoc lamenta paventium feminarum, fessa aut rudis pueritiae aetas, quique sibi quique aliis consulebant, dum trahunt invalidos aut opperiuntur, pars mora, pars festinans, cuncta impediebant. Et saepe, dum in tergum respectant, lateribus aut fronte circumveniebantur, vel si in proxima evaserant, illis quoque igni correptis, etiam quae longinqua crediderant in eodem casu reperiebant. [4] Postremo, quid vitarent quid peterent ambigui, complere vias, sterni per agros; quidam amissis omnibus fortunis, diurni quoque victus, alii caritate suorum, quos eripere nequiverant, quamvis patente effugio interiere. Nec quisquam defendere audebat, crebris multorum minis restinguere prohibentium, et quia alii palam faces iaciebant atque esse sibi auctorem vociferabantur, sive ut raptus licentius exercerent seu iussu.

 

39 [1] Eo in tempore Nero Antii agens non ante in urbem regressus est, quam domui eius, qua Palatium et Maecenatis hortos continuaverat, ignis propinquaret. Neque tamen sisti potuit, quin et Palatium et domus et cuncta circum haurirentur. [2] Sed solacium populo exturbato ac profugo campum Martis ac monumenta Agrippae, hortos quin etiam suos patefecit et subitaria aedificia exstruxit, quae multitudinem inopem acciperent; subvectaque utensilia ab Ostia et propinquis municipiis, pretiumque frumenti minutum usque ad ternos nummos. [3] Quae quamquam popularia in irritum cadebant, quia pervaserat rumor ipso tempore flagrantis urbis inisse eum domesticam scaenam et cecinisse Troianum excidium, praesentia mala vetustis cladibus adsimulantem.

 

 

Woordverklaring

 

 38

violentia, -ae (v.)

gewelddadigheid, onstuimigheid, heftigheid

 

atrox, atrocis

afgrijselijk, gruwelijk, verschrikkelijk

 

circus, -i (m.)

renbaan, circus (voor wedrennen)

 

Palatinus, -i (m.)

Palatijn (heuvel in Rome)

 

Caelius, -i (m.)

Caelius (heuvel in Rome)

 

contiguus, -a, -um (+ dat.)

aangrenzend, nabij liggend

 

taberna, -ae (v.)

winkel, kraam, werkplaats

 

mercimonium, -i (o.)

koopwaar

 

inesse, -sum, -fui, – (+ dat.)

zijn in/op/aan

 

citus, -a, -um

gehaast, snel, vlug

 

longitudo, longitudinis (v.)

lengte

 

corripere, -io, -ripui, -reptum

(haastig) aanpakken; aantasten, overvallen

   2

munimentum, -i (o.)

(hier) brandmuur

 

saepire, -io, saepsi, saeptum

omheinen, afschutten; omgeven, omringen

 

interiacere, -eo, –, –

ergens tussen liggen

 

pervagari, -or, -atus sum

overal rondzwerven; zich verspreiden

 

planum, -i (o.)

vlakte, vlakke grond

 

editum, -i (o.)

hoogte

 

adsurgere, -o, -surrexi, -surrectum

zich verheffen, oprijzen

 

populari, -or, -atus sum

verwoesten, plunderen, vernietigen

 

anteire, -eo, -ii, -itum

voorgaan, voorafgaan, vooruitlopen

 

velocitas, velocitatis (v.)

snelheid, vlugheid

 

obnoxius, -a, -um

(hier) blootgesteld, onderhevig

 

artus, -a, -um

gedrongen, nauw, dicht, beperkt, krap

 

flectere, -o, flexi, flexum

buigen, krommen, wenden, richten

 

enormis, -is, -e

(hier) onregelmatig

 

vicus, -i (m.)

wijk, blok huizen, straat

 

Roma, -ae (v.)

Rome

   3

lamenta, -orum (o. mv.)

gejammer

 

rudis, -is, -e

ruw, onbewerkt, jeugdig

 

pueritia, -ae (v.)

kindsheid, kinderjaren, eerste jeugd

 

invalidus, -a, -um

krachteloos, zwak

 

opperiri, -ior, -pertus sum

wachten, afwachten

 

respectare, -o, -avi, -atum

omkijken

 

proximum, -i (o.)

de dichtstbij gelegen plaats

 

longinquus, -a, -um

ver verwijderd, ver afgelegen

   4

postremo (bijwoord)

eindelijk, ten slotte, kortom

 

ambiguus, -a, -um

onzeker, twijfelachtig, besluiteloos

 

diurnus, -a, -um

dagelijks, dag-

 

victus, -us (m.)

levensonderhoud, voeding

 

caritas, caritatis (v.)

waardering, liefde

 

effugium, -i (o.)

vlucht; uitweg, gelegenheid om te vluchten

 

interire, -eo, -ii, -itum

te gronde gaan, omkomen

 

minae, -arum (v. mv.)

bedreiging(en)

 

restinguere, -o, -stinxi, -stinctum

blussen, uitdoven

 

palam (bijwoord)

openlijk

 

vociferari, -or, -atus sum

luid spreken, roepen, schreeuwen

 

raptus, -us (m.)

roof

 

licens, licentis

vrij, los

 

iussu

op bevel

 39

Nero, Neronis (m.)

Nero (Romeinse keizer 54-68 n.C.)

 

Antium, -i (o.)

Antium (stad aan de kust van Latium)

 

regredi, -ior, -gressus sum

teruggaan, terugkeren

 

Palatium, -i (o.)

Palatijn (heuvel in Rome)

 

Maecenas, Maecenatis (m.)

(Gaius Cilnius) Maecenas

 

hortus, -i (m.)

tuin, park

 

continuare, -o, -avi, -atum

tot een geheel samenvoegen, verbinden

 

haurire, -io, hausi, haustum

verslinden, verzwelgen

   2

solacium, -i (o.)

troost, verlichting, hulpmiddel

 

exturbare, -o, -avi, -atum

met geweld verdrijven, wegjagen

 

profugus, -a, -um

vluchtend, voortvluchtig, op de vlucht

 

Mars, Martis (m.)

Mars (oorlogsgod)

 

monumentum, -i (o.)

gedenkteken, graftombe

 

Agrippa, -ae (m.)

(Marcus Vipsanius) Agrippa

 

quin etiam (bijwoord)

ja echt, werkelijk, zelfs

 

patefacere, -io, -feci, -factum

openen, openstellen, toegankelijk maken

 

subitarius, -a, -um

plotseling, inderhaast gedaan

 

exstruere, -o, -struxi, -structum

opstapelen; opbouwen

 

inops, inopis

machteloos, hulpeloos, radeloos, arm

 

subvehere, -o, -vexi, -vectum

van onderen naar boven dragen, aanvoeren

 

utensilia, utensilium (o. mv.)

gereedschap, huisraad, levensmiddelen

 

Ostia, -ae (v.)

Ostia (havenstad bij Rome)

 

propinquus, -a, -um

nabij, dichtbijgelegen, aangrenzend

 

municipium, -i (o.)

(niet-Romeinse stad met burgerrechten)

 

terni, -ae, -a

(telkens/ieder) drie

 

nummus, -i (m.)

sestertie (munteenheid)

   3

popularis, -is, -e

(hier) voor het volk, populair

 

irritus, -a, -um

vergeefs, zonder gevolg, doelloos

 

pervadere, -o, -vasi, -vasum

dringen door, gaan door

 

rumor, rumoris (m.)

gerucht, gepraat, roddel

 

flagrare, -o, -avi, -atum

in brand staan, branden, gloeien

 

domesticus, -a, -um

van/in het huis

 

scaena, -ae (v.)

toneel

 

Troianus, -a, -um

Trojaans, van Troje

 

excidium, -i (o.)

verwoesting, val, ondergang

 

vetustus, -a, -um

oud

 

adsimulare, -o, -avi, -atum

gelijk maken, nabootsen; vergelijken