De klassieke Oudheid

startpagina | rubriekoverzicht > teksten > niet-klassiek latijn

Carmina Burana (Carl Orff)

1 O Fortuna

O Fortuna, velut luna

statu variabilis,

semper crescis aut decrescis.

Vita detestabilis

nunc obdurat et tunc curat

ludo mentis aciem;

egestatem, potestatem

dissolvit ut glaciem.

Sors immanis et inanis,

rota tu volubilis,

status malus, vana salus

semper dissolubilis;

obumbrata et velata

mihi quoque niteris;

nunc per ludum dorsum nudum

fero tui sceleris.

Sors salutis et virtutis

mihi nunc contraria;

est affectus et defectus

semper in angaria.

Hac in hora sine mora

chordae pulsum tangite!

Quod per sortem sternit fortem,

mecum omnes plangite!

2 Fortunae plango vulnera

Fortunae plango vulnera stillantibus ocellis,

quod sua mihi munera subtrahit rebellis.

Verum est, quod legitur, fronte capillata,

sed plerumque sequitur occasio calvata.

Verum est, quod legitur, fronte capillata,

sed plerumque sequitur occasio calvata.

In Fortunae solio sederam elatus,

prosperitatis vario flore coronatus.

Quicquid enim florui felix et beatus,

nunc a summo corrui gloria privatus.

Quicquid enim florui felix et beatus,

nunc a summo corrui gloria privatus.

Fortunae rota volvitur: descendo minoratus;

alter in altum tollitur; nimis exaltatus

rex sedet in vertice – caveat ruinam! –

nam sub axe legimus Hecubam reginam.

Rex sedet in vertice – caveat ruinam! –

nam sub axe legimus Hecubam reginam.

3 Veris laeta facies

Veris laeta facies mundo propinatur.

Hiemalis acies victa iam fugatur.

In vestitu vario Flora principatur,

nemorum dulcisono quae cantu celebratur.

Ah ...

Florae fusus gremio Phoebus novo more

risum dat; hoc vario iam stipatur flore.

Zephyrus nectareo spirans in odore.

Certatim pro bravio curramus in amore!

Ah ...

Citharizat cantico dulcis Philomena.

Flore rident vario prata iam serena.

Salit coetus avium silvae per amoena.

Chorus promit virginum iam gaudia millena.

Ah ...

4 Omnia sol temperat

Omnia sol temperat purus et subtilis,

novo mundo reserat faciem Aprilis.

Ad amorem properat animus herilis

et iocundis imperat deus puerilis.

Rerum tanta novitas in sollemni vere

et veris auctoritas iubet nos gaudere;

vias praebet solitas et in tuo vere

fides est et probitas tuum retinere.

Ama me fideliter, fidem meam nota:

de corde totaliter et ex mente tota

sum presentialiter absens in remota.

Quisquis amat taliter, volvitur in rota.

5 Ecce gratum

Ecce gratum –

Ecce gratum et optatum ver reducit gaudia!

Purpuratum floret pratum, sol serenat omnia.

Iam iam cedant tristia!

Aestas redit, nunc recedit hiemis saevitia.

Iam iam cedant tristia!

Aestas redit, nunc recedit hiemis saevitia.

Aestas redit, nunc recedit –

Aestas redit, nunc recedit hiemis saevitia.

Ah ...

Iam liquescit –

Iam liquescit et decrescit grando, nix et cetera.

Bruma fugit et iam sugit ver aestatis ubera.

Illi mens est misera,

qui nec vivit nec lascivit sub aestatis dextera.

Illi mens est misera,

qui nec vivit nec lascivit sub aestatis dextera.

Qui nec vivit nec lascivit –

Qui nec vivit nec lascivit sub aestatis dextera.

Ah ...

Gloriantur –

Gloriantur et laetantur in melle dulcedinis.

Gloriantur et laetantur in melle dulcedinis,

qui conantur ut utantur praemio Cupidinis.

Simus iussu Cypridis

gloriantes et laetantes pares esse Paridis!

Simus iussu Cypridis

gloriantes et laetantes pares esse Paridis!

Gloriantes et laetantes –

Gloriantes et laetantes pares esse Paridis!

Ah ...

6 Tanz

(instrumentaal)

7 Floret silva

Floret, floret, floret silva nobilis,

floret silva nobilis

floribus, floribus, floribus

et, et foliis, foliis, foliis.

Ubi est antiquus meus amicus, meus amicus?

Ubi est antiquus meus amicus, meus amicus,

meus amicus? Ah ...

Hinc, hinc, hinc, hinc, hinc

equitavit, equitavit, equitavit ...

Eia! Eia! Eia! Quis me amabit?

Ah ...

Floret, floret, floret silva undique,

floret silva undique.

Nah mime gesellen, nah mime gesellen,

nah mime gesellen ist, ist,

ist mir wê, ist mir wê, ist mir wê.

Gruonet der walt allenthalben, allenthalben,

wâ ist min geselle alse lange, alse lange,

alse lange? Ah ...

Der, der, der, der ist geriten hinnen,

ist geriten hinnen, ist geriten hinnen ...

O wî! O wî! O wî! Wer sol mich minnen?

Ah ...

8 Chramer, gip die varwe mir

Chramer, gip die varwe mir,

die min wengel roete,

damit ich die jungen man

an ir dank der minnenliebe noete!

Seht mich an, jungen man,

lat mich iu gevallen!

Seht mich an, jungen man,

lat mich iu gevallen!

Minnet, tugentliche man,

minnecliche frouwen!

Minne tuot iu hoch gemuot

unde lat iuch in hohen eren schouwen.

Seht mich an, jungen man,

lat mich iu gevallen!

Seht mich an, jungen man,

lat mich iu gevallen!

Wol dir, werlt, daz du bist

also freudenriche!

Ich wil dir sin undertan

durch din liebe immer sicherliche.

Seht mich an, jungen man,

lat mich iu gevallen!

Seht mich an, jungen man,

lat mich iu gevallen!

9 Reie

Swaz hie gat umbe – Swaz hie gat umbe,

daz sint allez megede – daz sint allez megede,

die wellent ân man – wellent ân man,

alle, alle, alle, alle disen sumer gan.

Ah! Ah! Ah! Ah! Ah! Sla!

Chume, chum, geselle min,

ih enbite harte din!

Ih enbite harte din,

chume, chum, geselle min!

Suzer rosenvarwer munt,

chum und mache mich gesunt!

Chum und mache mich gesunt,

suzer rosenvarwer munt!

Swaz hie gat umbe – Swaz hie gat umbe,

daz sint allez megede – daz sint allez megede,

die wellent ân man – wellent ân man,

alle, alle, alle, alle disen sumer gan.

Ah! Ah! Ah! Ah! Ah! Sla!

10 Were diu werlt alle min

Were diu werlt alle min

von deme mere unze an den Rin,

des wolt ih mih darben,

daz diu chünegin von Engellant,

von Engellant lege an minen armen.

Hei!

11 Aestuans interius

Aestuans interius ira vehementi

in amaritudine loquor meae menti:

factus de materia, cinis elementi,

similis sum folio, de quo ludunt venti.

Cum sit enim proprium viro sapienti

supra petram ponere sedem fundamenti,

stultus ego comparor fluvio labenti,

sub eodem tramite numquam permanenti.

Feror ego veluti sine nauta navis,

ut per vias aëris vaga fertur avis.

Non me tenent vincula, non me tenet clavis.

Quaero mihi similes et adiungor pravis.

Mihi cordis gravitas res videtur gravis.

Iocus est amabilis dulciorque favis.

Quicquid Venus imperat, labor est suavis,

quae numquam in cordibus habitat ignavis.

Via lata gradior more iuventutis,

implicor et vitiis immemor virtutis.

Voluptatis avidus magis quam salutis,

mortuus in anima curam gero cutis.

12 Olim lacus colueram

Olim lacus colueram,

olim pulcher exstiteram,

dum cygnus ego fueram.

Miser, miser, modo niger

et ustus fortiter!

Girat, regirat garcifer;

me rogus urit fortiter;

propinat me nunc dapifer.

Miser, miser, modo niger

et ustus fortiter!

Nunc in scutella iaceo

et volitare nequeo,

dentes frendentes video.

Miser, miser, modo niger

et ustus fortiter!

13 Ego sum abbas

Ego, ego, ego sum abbas, sum abbas,

sum abbas Cucaniensis,

et consilium meum est cum bibulis,

et in secta Decii voluntas mea est,

et qui mane me quaesierit in taberna,

post vesperam nudus egredietur,

et sic denudatus, sic denudatus veste clamabit:

Wafna! – Wafna!

Quid fecisti, sors turpissima?

Wafna! Wafna! Wafna!

Nostrae vitae gaudia abstulisti omnia!

Wafna! Wafna! Wafna! Wafna!

Ha! Ha!

14 In taberna quando sumus

In taberna quando sumus,

non curamus quid sit humus,

sed ad ludum properamus,

cui semper insudamus.

Quid agatur in taberna,

ubi nummus est pincerna,

hoc est opus ut quaeratur:

si quid loquar, audiatur!

Hoc est opus ut quaeratur:

si quid loquar, audiatur!

Quidam ludunt, quidam bibunt,

quidam indiscrete vivunt,

sed in ludo qui morantur,

ex his quidam denudantur,

quidam ibi vestiuntur,

quidam saccis induuntur.

Ibi nullus timet mortem,

sed pro Baccho mittunt sortem.

Ibi nullus timet mortem,

sed pro Baccho mittunt sortem.

Primo pro nummata vini

ex hac bibunt libertini.

Semel bibunt pro captivis,

post haec bibunt ter pro vivis,

quater pro Christianis cunctis,

quinquies pro fidelibus defunctis,

sexies pro sororibus vanis,

septies pro militibus silvanis,

octies pro fratribus perversis,

nonies pro monachis dispersis,

decies pro navigantibus,

undecies pro discordantibus,

duodecies pro paenitentibus,

tredecies pro iter agentibus.

Tam pro papa quam pro rege

bibunt omnes sine lege.

Bibit hera, bibit herus,

bibit miles, bibit clerus,

bibit ille, bibit illa,

bibit servus cum ancilla,

bibit velox, bibit piger,

bibit albus, bibit niger,

bibit constans, bibit vagus,

bibit rudis, bibit magus,

bibit pauper et aegrotus,

bibit exsul et ignotus,

bibit puer, bibit canus,

bibit praesul et decanus,

bibit soror, bibit frater,

bibit anus, bibit mater,

bibit iste, bibit ille,

bibunt centum, bibunt mille.

Parum sexcente nummate

durant, cum immoderate

bibunt omnes sine meta.

Quamvis bibant mente laeta,

sic nos rodunt omnes gentes

et sic erimus egentes.

Qui nos rodunt, confundantur

et cum iustis non scribantur!

Io! Io! Io! Io! Io! Io! Io! Io! ... Io!

15 Amor volat undique

Amor volat undique,

captus est libidine.

Iuvenes, iuvenculae

coniunguntur merito.

Si qua sine socio,

caret omni gaudio;

tenet noctis infima

sub intimo

cordis in custodia.

Ah ...

Fit res amarissima.

16 Dies, nox et omnia

Dies, nox et omnia mihi sunt contraria.

Virginum colloquia me fay planszer,

oy suvenz suspirer, plu me fay temer.

O sodales, ludite, vos qui scitis, dicite,

mihi maesto parcite; grand ey dolur,

attamen consulite per voster honur!

Tua pulchra facies me fay planszer milies;

pectus habet glacies. A remender,

statim vivus fierem per un baser.

17 Stetit puella

Stetit puella rufa tunica;

si quis eam tetigit, tunica crepuit.

Eia! Eia! Eia! Eia!

Stetit puella tamquam rosula;

facie splenduit, os eius floruit.

Eia! Eia! Eia! Eia!

18 Circa mea pectora

Circa mea pectora multa sunt suspiria

de tua pulchritudine, quae me laedunt misere.

Circa mea pectora multa sunt suspiria.

Mandaliet, mandaliet, min geselle chomet niet.

Min geselle, min geselle,

min geselle chomet niet.

Min geselle, min geselle,

min geselle chomet niet, niet, niet, niet, niet.

Tui lucent oculi sicut solis radii,

sicut splendor fulguris lucem donans tenebris.

Tui lucent oculi sicut solis radii.

Mandaliet, mandaliet, min geselle chomet niet.

Min geselle, min geselle,

min geselle chomet niet.

Min geselle, min geselle,

min geselle chomet niet, niet, niet, niet, niet.

Vellet deus, vellent di, quod mente proposui,

ut eius virginea reserassem vincula.

Vellet deus, vellent di, quod mente proposui.

Mandaliet, mandaliet, min geselle chomet niet.

Min geselle, min geselle,

min geselle chomet niet.

Min geselle, min geselle,

min geselle chomet niet, niet, niet, niet, niet.

19 Si puer cum puellula

Si puer cum puellula moraretur in cellula:

felix coniunctio!

Si puer cum puellula moraretur in cellula:

felix coniunctio!

Amore succrescente, pariter e medio –

Amore succrescente, pariter e medio

avulso procul taedio, avulso procul taedio,

fit ludus ineffabilis membris, lacertis, labiis.

Fit ludus ineffabilis membris, lacertis, labiis.

Si puer cum puellula moraretur in cellula:

felix coniunctio!

20 Veni, veni, venias

Veni, veni, veni, venias!

Veni, veni, veni, veni, venias!

Veni, veni, veni, venias!

Veni, veni, veni, veni, venias!

Ne me mori, ne me mori, ne me mori facias!

Ne me mori, ne me mori facias!

Hyrca! Hyrce! Hyrca! Hyrce!

Nazaza! Nazaza!

Trillirivos! Trillirivos! Trillirivos!

Pulchra tibi facies – Nazaza!

Oculorum acies – Nazaza!

Capillorum series – Nazaza!

O quam clara species – Nazaza!

Rosa rubicundior – Nazaza!

Lilio candidior – Nazaza!

Omnibus formosior – Nazaza!

Semper, semper in te glorior!

21 In trutina

In trutina mentis dubia

fluctuant contraria:

lascivus amor et pudicitia.

Sed eligo quod video;

collum iugo praebeo;

ad iugum tamen suave, suave transeo.

22 Tempus est iocundum

Tempus est iocundum, tempus est iocundum,

o, o, o, o, o virgines, o virgines!

Modo congaudete, modo congaudete,

vos, vos, vos, vos, vos iuvenes, vos iuvenes!

Oh! Oh! Oh! Totus floreo!

Iam amore virginali totus ardeo!

Novus, novus, novus amor est,

quo pereo, quo pereo, quo pereo!

Mea me confortat, mea me confortat

pro-pro-pro-pro-promissio, promissio.

Mea me deportat, mea me deportat

ne-ne-ne-ne-negatio, negatio.

Oh! Oh! Oh! Totus floreo!

Iam amore virginali totus ardeo!

Novus, novus, novus amor est,

quo pereo, quo pereo, quo pereo!

Tempore brumali, tempore brumali

vir, vir, vir, vir, vir patiens, vir patiens;

animo vernali, animo vernali

la-la-la-la-lasciviens, lasciviens.

Oh! Oh! Oh! Totus floreo!

Iam amore virginali totus ardeo!

Novus, novus, novus amor est,

quo pereo, quo pereo, quo pereo!

Mea mecum ludit, mea mecum ludit

vir-vir-vir-vir-virginitas, virginitas.

Mea me detrudit, mea me detrudit

sim-sim-sim-sim-simplicitas, simplicitas.

Oh! Oh! Oh! Totus floreo!

Iam amore virginali totus ardeo!

Novus, novus, novus amor est,

quo pereo, quo pereo, quo pereo!

Veni, domicella, veni, domicella,

cum, cum, cum, cum, cum gaudio, cum gaudio!

Veni, veni, pulchra, veni, veni, pulchra,

iam, iam, iam, iam, iam pereo, iam pereo!

Oh! Oh! Oh! Totus floreo!

Iam amore virginali totus ardeo!

Novus, novus, novus amor est,

quo pereo, quo pereo, quo pereo!

23 Dulcissime

Dulcissime! Ah ...

Totam tibi subdo me.

24 Ave, formosissima

Ave, formosissima, gemma pretiosa,

ave, decus virginum, virgo gloriosa,

ave, mundi luminar, ave, mundi rosa,

Blanziflor et Helena, Blanziflor et Helena,

Venus, Venus, Venus generosa!

25 O Fortuna

O Fortuna, velut luna

statu variabilis,

semper crescis aut decrescis.

Vita detestabilis

nunc obdurat et tunc curat

ludo mentis aciem;

egestatem, potestatem

dissolvit ut glaciem.

Sors immanis et inanis,

rota tu volubilis,

status malus, vana salus

semper dissolubilis;

obumbrata et velata

mihi quoque niteris;

nunc per ludum dorsum nudum

fero tui sceleris.

Sors salutis et virtutis

mihi nunc contraria;

est affectus et defectus

semper in angaria.

Hac in hora sine mora

chordae pulsum tangite!

Quod per sortem sternit fortem,

mecum omnes plangite!