startpagina | rubriekoverzicht > mythologie

Daedalus en Icarus

Daedalus was een legendarische Atheense architect, beeldhouwer en uitvinder. Hij behoorde tot een oud Attisch koningsgeslacht. Men vertelde dat zijn beeldhouwwerken zo levensecht waren dat ze uit zichzelf konden bewegen. Toen zijn neef en leerling Talos – die reeds de zaag, het pottenbakkerswiel en het kompas had uitgevonden – hem in kunstvaardigheid dreigde te overtreffen, werd hij door Daedalus van de Akropolis naar beneden gegooid (de godin Athena veranderde hem tijdens zijn val in een patrijs, vanwaar zijn andere naam Perdix). Voor deze moord werd Daedalus door de areopagus (de hoogste Atheense rechtbank) veroordeeld, maar samen met zijn zoon Icarus kon hij Athene ontvluchten. De twee belandden op het eiland Kreta aan het hof van koning Minos.

Minos, Rhadamanthus en Sarpedon waren de zonen van Zeus en Europa. Na de dood van koning Asterion, de echtgenoot van Europa, ontstond er tussen de drie zonen discussie omtrent de vraag wie van hen over Kreta zou heersen. Minos meende dat die functie hem toekwam, maar zijn broers waren het daarmee niet eens. Daarom vroeg hij aan de zeegod Poseidon hem vanwege de goden een teken te geven waardoor zijn macht werd bevestigd. Poseidon zond Minos een prachtige stier, maar de koning vond het dier zo mooi dat hij een minder fraai exemplaar uit zijn eigen veestapel offerde en de goddelijke stier voor zichzelf hield.

Poseidon voelde zich daardoor beledigd en nam wraak door Minos' echtgenote Pasiphaë, een dochter van de zonnegod Helius, op zijn stier verliefd te laten worden. Om het contact met de stier vlotter te doen verlopen vervaardigde Daedalus een levensechte holle houten koe, waarin Pasiphaë met de heilige stier seks had. Uit die vereniging werd de Minotaurus geboren, een gevaarlijk monster met het lichaam van een mens en de kop van een stier. In opdracht van Minos ontwierp Daedalus het beruchte Labyrint, waarin de Minotaurus werd opgesloten.

Nadat Minos' zoon Androgeos tijdens Atheense atletiekwedstrijden, waarin hij alle prijzen had gewonnen, door zijn jaloerse tegenstanders om het leven was gebracht, werd de stad Athene door Zeus (op vraag van zijn zoon Minos) gestraft met pest en hongersnood. Een raadpleging van het orakel leerde dat die rampspoed slechts zou ophouden als de Atheners jaarlijks zeven jongens en zeven meisjes als voedsel voor de Minotaurus naar Kreta stuurden. Op zeker ogenblik bood Theseus, de zoon van de Atheense koning Aegeus, zich aan als vrijwilliger om mee te varen naar Kreta met de bedoeling Athene van het jaarlijkse offer te verlossen. Met de hulp van Minos' dochter Ariadne, die verliefd was geworden op de Atheense held, slaagde Theseus erin de Minotaurus te doden. Door middel van de beroemde draad, een idee van Daedalus, werd hij door zijn geliefde ook weer uit het Labyrint geleid.

Toen Minos vernam dat Daedalus (door zijn plan met de draad van Ariadne) betrokken was geweest bij de moord op de Minotaurus en de ontsnapping van Theseus, viel de Atheense kunstenaar na jaren van roem en eer aan het koninklijk hof in ongenade bij de koning van Kreta. Als straf werd Daedalus, samen met zijn zoon Icarus, opgesloten in het Labyrint dat hij zelf had gebouwd. Dit paleis telde zoveel gangen en kamers dat eruit wegkomen onmogelijk was. Na jaren gevangenschap kreeg Daedalus echter heimwee naar zijn vaderland. Om toch te kunnen ontsnappen bedacht hij een vernuftig plan.

Daedalus slaagde erin voor zichzelf en zijn zoon met veren en was vleugels te maken, waarmee zij al vliegend het Labyrint konden ontvluchten. Ondanks de waarschuwingen van zijn vader om op zijn vlucht het midden te houden tussen de zon en de zee waagde de nieuwsgierige Icarus zich te dicht bij de brandende zon, waardoor de was (die de veren samenhield) begon te smelten. Icarus stortte naar beneden en verdronk in de naar hem genoemde Icarische Zee. Daedalus landde op een eiland in de Egeïsche Zee, waar hij zijn intussen aangespoelde zoon begroef en dat hij te zijner nagedachtenis Icaria noemde (gelegen ten westen van Samos).

Na die voor Icarus fatale luchtreis zocht Daedalus zijn toevlucht op Sicilië bij koning Cocalus. Minos zat hem echter achterna en ontdekte waar hij zich bevond, maar hij kwam gewelddadig aan zijn einde: op bevel van hun vader werd Minos door de dochters van Cocalus in een stoombad levend gekookt. Na de moord op Minos toonde Daedalus zich dankbaar tegenover zijn gastheer door op Sicilië vele gebouwen op te richten.