startpagina | rubriekoverzicht > grammatica > substantief

 

Algemene opmerkingen

 

 

 

1

De vocatief is altijd gelijk aan de nominatief, behalve in het enkelvoud bij de substantieven van de o-verbuiging op -us.

 

2

De datief meervoud en de ablatief meervoud zijn altijd aan elkaar gelijk.

 

3

De nominatief en de accusatief van onzijdige substantieven zijn altijd aan elkaar gelijk. In het meervoud eindigen ze in alle verbuigingen op -a.

 

4

Een aantal substantieven bestaan naar de vorm alleen in het meervoud, maar hebben dikwijls de betekenis van een enkelvoud; je noemt ze pluralia tantum (enk. plurale tantum).

 

bv. arma ('wapens'), artus ('ledematen'), castra ('kamp'), divitiae ('rijkdom'), epulae ('maaltijd'), hiberna ('winterkamp'), insidiae ('hinderlaag'), liberi ('kinderen'), maiores ('voorouders'), moenia ('stadsmuur'), penates ('beschermgoden'), preces ('smeekbede'), tenebrae ('duisternis')

 

5

Sommige substantieven krijgen in het meervoud een nieuwe betekenis.

 

bv. aedis, gen. aedis ('tempel') > mv. aedes, gen. aedium ('huis')

     copia, gen. copiae ('voorraad') > mv. copiae, gen. copiarum ('troepen')

     finis, gen. finis ('einde, grens') > mv. fines, gen. finium ('grondgebied')

     fortuna, gen. fortunae ('toeval, geluk') > mv. fortunae, gen. fortunarum ('bezittingen')

     littera, gen. litterae ('letter') > mv. litterae, gen. litterarum ('brief, literatuur')

     ops, gen. opis ('kracht, macht') > mv. opes, gen. opum ('hulpmiddelen, rijkdom')

     vinculum, gen. vinculi ('band, riem') > mv. vincula, gen. vinculorum ('boeien')

 

6

Enkele substantieven zijn onverbuigbaar.

 

bv. fas ('goddelijke wet, goddelijke wil'), nefas ('goddeloze daad, misdaad')